De Ster van Bethlehem


TV-documentaire 'Star of Bethlehem'. BBC 2, 24-12-2008 (samenvatting)

Deze documentaire behandelt de vraag wat de 'Ster van Bethlehem' kan zijn geweest; om die vraag te beantwoorden, komt een tiental geleerden aan het woord die dit onderwerp hebben onderzocht. De meesten gaan uit van de drie 'wijzen uit het Oosten' of de 'magiërs' en bespreken het verband dat er tussen hen en de Ster van Bethlehem bestaat.

1. Claire Foster, theoloog, vond een opmerking over de magiërs bij Philo, een joodse geschiedschrijver en tijdgenoot van Jezus. Hij schreef dat de magiërs wetenschappers waren, astrologen.
Herodotus beschreef in het verleden deze magiërs als Perzen, priesters van Zoroaster (Zarathustra). Zij gebruikten de astrologie o.a. om geboorte en overlijden van koningen vast te stellen. Zarathustra had voorspeld dat er eens een Messias ('gezalfde'; koningen en hogepriesters werden bij de joden gezalfd) zou worden geboren.

De monnik Dionysius exiguus (470-544) ontwierp de christelijke tijdrekening; hij bepaalde het jaar van Jezus' geboorte t.o.v. de Romeinse kalender en noemde dat het jaar 1. Hij maakte echter een paar fouten. Hij gebruikte bij zijn berekening de gegevens van keizer Augustus, onder wie Jezus is geboren, maar hij vergat dat Augustus al vier jaar had geregeerd onder de naam Octavianus. Hij vergiste zich dus 4 jaar. Ook vergat hij rekening te houden met het jaar nul.

Flavius Josephus, een Romeins geschiedschrijver, die nog van de Romeinse kalender uitging, schreef dat koning Herodes overleed in 4 v.Chr. Jezus moet dus vóór die tijd zijn geboren, want hij werd geboren enkele jaren voordat Herodes stierf.

Er werd in de Oudheid wel over een 'ster' gesproken, maar het was waarschijnlijk een planeet, die in het Grieks 'planos' werd genoemd: zwerfster. Men kende in die tijd nog niet het onderscheid tussen sterren en planeten. De 'planos' waren de bewegende lichten of sterren aan de hemel: Mercurius, Venus, Mars, Jupiter en Saturnus, i.t.t. de vaste sterren. De vertaling van de bijbel is uit het Grieks, waar dus over 'zwerfster' werd geschreven, vandaar de benaming 'Ster van Bethlehem'.

2. Dr. Christopher Walker bestudeerde duizenden Perzische kleitabletten. Men maakte in die tijd ook astronomische tabellen om astrologie te kunnen bedrijven, zo ook over de bewegingen van bijvoorbeeld Venus. Zij beschreven ook de loop van de planeten door de astrologische dierenriemtekens. Als astrologen moeten ook de magiërs deze kennis hebben gebruikt.

In de loop van de eeuwen werden de drie magiërs tot koningen omgevormd, maar de oudst bekende afbeelding laat zien dat zij geen koningen waren. Deze afbeelding is een fresco gevonden in de catacomben onder Rome.

Daarop is te zien dat zij waren gekleed als Perzische ruiters. Op deze afbeelding is hun kleding aangepast naar kennis omtrent de kleding van Perzische ruiters uit die tijd, die broeken droegen.

Toen zij de Ster van Bethlehem zagen, vertrokken zij naar Jeruzalem. Volgens de bijbel veranderde de ster van richting en ging hen voor in de richting van Bethlehem. Kan een 'ster' van richting veranderen? Ja, dat kan.

3. Prof. David Hughes, astronoom te Greenwich, gaat ervan uit dat de Ster van Bethlehem Jupiter is, de grootste planeet. Hij bestudeert dit onderwerp al tientallen jaren. Iedereen kan die planeet kennen, want hij is met het blote oog zichtbaar; maar er moet iets bijzonders met Jupiter zijn gebeurd waardoor er zoals in Mattheüs 2 van een 'heldere ster' werd gesproken. Deze bijzondere gebeurtenis i.v.m. Jupiter is een samenstand met de planeet Saturnus, die ongeveer om de 900 jaar optreedt en dat moet de aandacht van de magiërs hebben getrokken.

In het jaar 7 v.Chr. was er aan de hemel een ontmoeting van Jupiter en Satusnus; er vond een drievoudige conjunctie (samenstand) plaats. Dit werd veroorzaakt door de 'retrograde beweging' van planeten (een verschijnsel dat de magiërs toen nog niet konden verklaren). Dit is een schijnbare terugloop die wordt veroorzaakt doordat de buitenplaneten langzamer bewegen dan de aarde. Als de aarde tussen de buitenplaneten en de zon in staat, bewegen zij mee; staat de aarde aan de andere kant van de zon, dan lijkt het alsof zij teruglopen.

Beide planeten gingen bij die gebeurtenis eerst samen op, stonden een tijd stil, liepen toen gedurende honderd dagen terug (retrograde), stonden weer stil en gingen toen weer vooruit. Het bijzondere aan dit verschijnsel was dat beide planeten dat - door de samenstand - gezamenlijk deden.
Huges denkt dat dit is wat de magiërs zagen en dat dit voor hen een astrologische betekenis had. Jupiter verzinnebeeldt namelijk de nieuwe leider en Saturnus de oude. Dit gebeurde in het sterrenbeeld Vissen en Vissen is het sterrenbeeld dat bij Israël hoort. De samenkomst van de planeten en later weer hun uit elkaar gaan, betekende voor de magiërs een 'troonswisseling in Israël'.

Deze astronomische gebeurtenis is op een kleitablet als voorspelling teruggevonden, de magiërs wisten dat dit zou gaan gebeuren. Zij waren ook de diplomaten uit die tijd en besloten eer te gaan bewijzen aan de nieuwe koning. Alleen de magiërs wisten van de 'Ster', Herodes niet, want hij was verrast door hun komst.
Als de magiërs van Babylon kwamen, de vindplaats van de kleitablet, dan duurde hun reis naar Jeruzalem enige maanden. Eerst zagen zij de 'ster' in hun eigen land, maar uiteindelijk boven Bethlehem.
Eerst kwamen beide planeten samen in mei in het jaar 7 v.Chr. in hun eigen land, daarna in september boven Jeruzalem en in november boven Bethlehem, waar de magiërs Jezus vonden en hem als een koning eer bewezen.
Hughes: deze astronomische feiten kloppen met de beschrijving van de gebeurtenissen in de bijbel.

4. Prof. Rick Larson, Texas University, gaat bij zijn onderzoek ook van Jupiter uit, maar hij begint zijn beschrijving van de ster in het jaar 3 v.Chr. De Romeinse geschiedschrijver Josephus schrijft weliswaar dat Herodes in 4 v.Chr. stierf, maar Larson heeft ontdekt dat deze datum niet juist is. Hij vond dat de kopiïsten die Josephus' geschriften overschreven, een fout maakten. In Josephus' documenten van vóór 1545 staat dat Herodes in 1 v.Chr. stierf.
Larson vond dat in het jaar 3 v.Chr. Jupiter in september een samenstand had met de heldere ster Regulus. Door de retrograde beweging van Jupiter vond ook deze samenstand drie maal achtereen plaats in meerdere maanden, voordat Jupiter verder ging.
Het volgende jaar, dus in 2 v.Chr., negen maanden later, had Jupiter, de koningsplaneet, een samenstand met Venus, de planeet van het moederschap. Astrologisch gezien betekende die samenstand voor de magiërs de geboorte van een koning.
Maar de samenstand had ook een verdubbeling van hun licht tot gevolg, waardoor een indrukwekkend lichtverschijnsel aan de hemel zichtbaar werd. Korte tijd leken zij samen één heldere ster te zijn: de Ster van Bethlehem.
Herodes stuurde de magiërs naar Bethlehem, waarboven Jupiter door zijn retrograde beweging stil scheen te staan, samen met Venus. De dag waarop die samenstand plaatsvond was 25 december in het jaar 2 v.Chr. Deze samenstand met Venus is ook op kleitabletten teruggevonden, de magiërs wisten hier dus al van.

Dr. Deirdre Good, theoloog, vermeldt dat in de Armeens christelijke traditie de namen van de magiërs bekend zijn: Caspar, Melchior en Balthazar, en daar wordt gezegd dat de drie magiërs door een groep leerlingen werden vergezeld.

Daarnaast vermeldt de documentaire verder ook nog dat de komeet van Haley in 5 v.Chr. aan de hemel te zien moet zijn geweest, maar dat het verschijnen van kometen werd gezien als een voorbode van rampspoed. Dat kan daarom niet de Ster van Bethlehem zijn geweest.
Ook was er in die tijd een supernova te zien, maar dat kan geen verband houden met het werk van de magiërs als astrologen.

Het verschil tussen de opvattingen van Hughes en Larson is, dat Saturnus een zwak lichtweerkaatsende planeet is, waardoor de samenstand niet een bijzonder verschijnsel aan de hemel kan zijn geweest, wat wel het geval was bij de samenstand van Jupiter met Venus in het jaar 2 v.Chr., twee van zichzelf al heel heldere planeten.


terug naar de vragenlijst

terug naar het weblog







^