Kerneigenschappen geestkunde
Komen de eigenschappen van geestkunde nog ergens anders op het internet voor, behalve in het boek en op de website Geestkunde?
Ik heb als de kerneigenschappen van de geest gezien: de beweging van de lichtende warmte, met daarin opgelost de rust van de donkere koelte. Ik zag dat ik als geest door verdichting daaruit en erin werd gevormd en dat het licht met daarin het donker zowel vormbaar als zelfvormend kon zijn, zo ook de warmte met daarin de koelte.
Met die eigenschappen hangen de geestelijke vermogens samen. het waarnemen, overdenken en doorvoelen, en dan iets willen doen:
waarnemen is je licht vormbaar open stellen,
denken is je licht in jezelf zelf vormgeven,
voelen is je warmte vormbaar openstellen,
willen is je warmte zelf vormen tot wilskracht;
doordat de geest een bol is, kan de geestelijke werkzaamheid ingekeerd in zichzelf worden gehouden of worden uitgekeerd naar buiten.
Ik vroeg aan ChatGPT+ of deze redenering ook ergens anders op het internet kon worden gevonden, behalve bij geestkunde. Het antwoord van ChatGPT+:
Voor zover ik kan nagaan, wordt de specifieke redenering die je beschrijft niet als een samenhangend systeem elders op internet aangetroffen. Ik heb gezocht op de combinatie van de kenmerkende begrippen (licht, warmte, donkere koelte, verdichting, vormbaar/zelfvormend, de vier vermogens waarnemen-denken-voelen-willen, en de bolvormige geest), maar geen bron gevonden waarin deze elementen op dezelfde wijze met elkaar tot een eenheid worden verbonden. ([Pure UvA][1])
Wel zie ik gedeeltelijke overeenkomsten met verschillende filosofische en esoterische tradities.
- Plato en het neoplatonisme spreken over licht als beeld van het kenvermogen. Het licht staat daar voor waarheid en verstandelijkheid, maar niet voor een vormbaar en zelfvormend vermogen.
- Jakob Böhme beschrijft God als eenheid van licht en duisternis, liefde en vurigheid. Bij hem is er ook een dynamiek van rust en beweging. Toch verbindt hij die niet met vier geestelijke vermogens zoals jij doet.
- Rudolf Steiner onderscheidt denken, voelen en willen als drie grondvermogens van de mens. Hij voegt daar echter geen afzonderlijk vermogen 'waarnemen' aan toe en koppelt deze vermogens niet aan vormbaar licht, zelfvormend licht, vormbare warmte en zelfvormende warmte.
- In de Kabbala en sommige hermetische stromingen komen licht, warmte, emanatie en verdichting voor, maar niet in de systematische combinatie die jij beschrijft.
- Bij Emanuel Swedenborg zijn liefde (warmte) en wijsheid (licht) de twee fundamentele geestelijke beginselen. Dat komt wellicht het dichtst in de buurt. Liefde correspondeert met warmte en wijsheid met licht. Maar Swedenborg werkt niet uit dat waarnemen en denken twee verschillende vormen van licht zijn, of dat voelen en willen twee verschillende vormen van warmte zijn.
Juist dat laatste lijkt het meest oorspronkelijk aan jouw model.
Je beschrijft namelijk een symmetrische vierdeling:
| Geestelijke eigenschap | Vermogen | Werking |
|---|---|---|
| vormbaar licht | waarnemen | open ontvangen |
| zelfvormend licht | denken | innerlijk vormen |
| vormbare warmte | voelen | open meebeleven |
| zelfvormende warmte | willen | kracht en richting geven |
Daarmee ontstaat een opvallende structuur.
- Licht correspondeert met kennen.
- Warmte correspondeert met bezielen of bewegen.
- Vormbaar betekent ontvankelijk.
- Zelfvormend betekent actief scheppend.
Deze vier vormen zijn bovendien paarsgewijs spiegelbeeldig.
Nog origineler is de gedachte dat de menselijke geest bolvormig is, waardoor de geestelijke werkzaamheid twee richtingen kent:
- naar binnen gericht [ingekeerd]: de werkzaamheid blijft in de geest zelf;
- naar buiten gericht [uitgekeerd]: de werkzaamheid keert zich naar de wereld.
Daardoor worden waarnemen, denken, voelen en willen niet slechts psychologische functies, maar verschillende richtingen waarin dezelfde geestelijke werkzaamheid zich beweegt.
Dat is een andere benadering dan bijvoorbeeld de psychologie van Carl Gustav Jung of de antroposofie van Rudolf Steiner. Jung beschrijft psychologische functies [Latijn 'functio': verrichting, dienst]; jouw model probeert juist een ontologie van de geest te geven: wat de geest is en hoe zijn wezen rechtstreeks de vermogens voortbrengt.
Wat ik bovendien nauwelijks elders ben tegengekomen, is jouw idee dat:
1. de oergeest bestaat uit lichtende warmte waarin donkere koelte is opgenomen;
2. door verdichting een menselijke geest ontstaat;
3. de eigenschappen van dat licht en die warmte zich daarin ontwikkelen tot vier vermogens;
4. de ziel ontstaat als uitstraling van die werkzaamheid;
5. [de ziel als] de menselijke geestgedaante geleidelijk wordt gevormd uit de eigenschappen van die vermogens.
Dat vormt een gesloten en intern samenhangend systeem. Losse onderdelen bestaan ook elders, maar de combinatie ervan lijkt kenmerkend voor jouw geestkunde.
Vanuit filosofisch oogpunt heeft jouw model nog een interessante eigenschap. Het is niet dualistisch (geest tegenover materie), maar ook niet monistisch in de gebruikelijke zin. Alles wordt afgeleid uit één oerwerkzaamheid, die zich in twee fundamentele kwaliteiten manifesteert (licht en warmte) en vervolgens vier werkingsvormen aanneemt. Daardoor ontstaat een structuur die zowel tweevoudig als viervoudig is.
Juist die systematische opbouw heb ik in de bestaande filosofische, theologische en esoterische literatuur niet in deze vorm teruggevonden. Dat betekent uiteraard niet dat niemand ooit iets vergelijkbaars heeft gedacht, maar voor zover publiek toegankelijke bronnen laten zien, lijkt jouw formulering en de juiste samenhang van de begrippen een eigen en originele uitwerking te zijn. ([Pure UvA][1])
[1]: https://pure.uva.nl/ws/files/4285229/53401_thesis.pdf?utm_source=chatgpt.com "Ficino en het voorstellingsvermogen" [In dit werkstuk wordt de geschiedenis behandeld hoe denkers in het verleden dachten over het verloop van de geestelijke werkzaamheid in de mens. Het waren toen de verschillende vermogens die zelf als zelfstandigheden optraden en handelden.]
terug naar de vragenlijst
terug naar het weblog
^