Antikythera-mechaniek
1. Replica moet geheimen eeuwenoude computer onthullen
2. Wikipedia - Mechanisme van Antikythera
1. Replica moet geheimen eeuwenoude computer onthullen
Elsevier, 17-12-2008, door Robin van der Kloor
De Britse wetenschapper Michael Wright heeft de oudste computer ter wereld nagebouwd. Het apparaat, wellicht een mede-uitvinding van de Griek Archimedes, werd 2000 jaar geleden ontworpen.
Het origineel
Het wetenschapstijdschrift New Scientist meldt dat Wright bezig is met een kopie van Antikythera, zoals de computer heet. Wright, die de computer heeft nagebouwd, legt uit.
Geavanceerd
Volgens wetenschappers is het bijna ongelooflijk dat de Grieken in staat waren in die tijd, zo rond de tweede voor Christus, zo’n geavanceerd systeem te maken. De computer zit vol met mysteries: er zijn geen teksten bekend die naar het apparaat verwijzen. Toch kon de computer optellen, delen, vermenigvuldigen en aftrekken. Daarmee is het geavanceerder dan alle andere apparaten die in de duizend daaropvolgende jaren zijn ontwikkeld.
Olympische spelen
De wetenschappers veronderstellen dat de beroemde wetenschapper Archmides eraan heeft meegewerkt. Hij heeft het eindproduct niet meegemaakt: honderd jaar voor voltooiing stierf Archimedes. Enkele maanden geleden ontdekten wetenschappers een nieuwe functie op Antikythera. Het woord Olympia stond er op, samen met de namen van alle Olympische sporten.
2. Wikipedia - Mechanisme van Antikythera
Centraal tandwiel, Nationaal Archeologisch Museum van Athene, n°15987.
Deel van het mechanisme
Schema van de tandwielen
Reconstructie
Het Mechanisme van Antikythera (ca. 140-80 v. Chr.) is een apparaat met door corrosie aangetaste bronzen tandwielen, dat in 1901 uit een gezonken schip werd opgedoken, in de buurt van het Griekse eiland Antikythera. Het is te zien in het Nationaal Archeologisch Museum van Athene en bleek gebruikt te kunnen worden om ingewikkelde astronomische tijdsberekeningen mee uit te voeren, zoals het berekenen van zonsverduisteringen. In 2008 werd ontdekt dat daarnaast ook de kalender van culturele evenementen (de Olympische Spelen en de de Spelen van Naa in Dodona) toegepast werd.[1][2]. Het gebruik van Corynthische namen van maanden wijst op een herkomst of bestemming in Corinthe of haar koloniën op Sicilië als Syracuse of Taurominion.
Werking
Het uit de eerste of tweede eeuw voor Chr. stammende mechanisme bestaat uit verschillende lagen gegraveerde platen en tandwielen. Het mechanisme gaf informatie over de stand van de zon, de maan en vier van de toen bekende planeten. Een maanwijzer gaf de maanfasen weer, een andere wijzer gaf informatie over de opkomst en de ondergang van de voornaamste heldere sterren. Het was zo geavanceerd dat een datum ingevoerd kon worden door middel van van een aantal draaischijven waarna de gewenste informatie op de wijzerplaten getoond werd.
Naar schatting bestond het mechanisme uit circa 38 afzonderlijke tandwielen, waarvan slechts een deel gevonden is (29 tandwielen zijn via röntgenonderzoek geïdentificeerd). Voor het bepalen en reconstrueren van de werking hebben onderzoekers dan ook veronderstellingen moeten maken. Desondanks staat vast dat het Mechanisme van Antikythera meer dan 1200 jaar het ingewikkeldste navigatieinstrument was dat geproduceerd is. Latere modellen kenmerkten zich door een veel lagere complexiteit met circa 8 tandwielen. Het mechanisme getuigt van een vakmanschap dat pas in de 18e eeuw weer werd bereikt [3].
Onderzoek
Helaas is veel van het mechanisme verloren geraakt en zijn de restanten, die in een museum in Athene te bezichtigen zijn, door corrosie zodanig aangetast dat het meer dan een eeuw heeft geduurd voordat het mechanisme goed doorgrond kon worden.
Het bedrijf X-Tek heeft in 2006 door middel van microfocus CT-scans een beter inzicht gekregen in het inwendige van het apparaat. In het tijdschrift Nature van 29 november 2006 werd beschreven hoe het mechanisme waarschijnlijk gewerkt heeft.[4][5]. Het apparaat bestaat nu uit 82 brokstukken (7 grote stukken (A - G) en 75 kleine brokken (1-75))
Herkomst
Het is nog onduidelijk waar het mechanisme vandaan komt, maar de Corynthische maandnamen wijzen op een herkomst of bestemming in Korinthe of haar koloniën op Sicilië als Syracuse of Taurominion. Mogelijk is het ontworpen door de sterrenkundige Posidonius (ca. 135 v.Chr. - 51 v. Chr.) die op Rhodos leefde. Ook Hipparchus (ca. 190 v.Chr. - 120 v.Chr.) zou wel eens de maker kunnen zijn. Ook hij leefde op Rhodos, wat in die tijd een vooraanstaand centrum voor sterrenkunde was. Ook Archimedes' werk zou wel eens van invloed kunnen zijn geweest op het ontwerp van het Mechanisme van Antikythera. Een verband met Syracuse zou kunnen verwijzen naar Archimedes, die volgens Cicero een planetarium had gemaakt en een verloren boek schreef over sterrekundige berekeningen.
Een hoogstaande techniek uit het verre verleden
In 1901 werd voor de kust van het Griekse eilandje Antikythera een Romeins scheepswrak uit de tweede eeuw voor Christus ontdekt. Onder de naar boven gebrachte voorwerpen bevond zich een gecorrodeerd brok brons in de restanten van een houten kist. De functie van het voorwerp was een raadsel. Het duurde 70 jaar voordat de inmiddels uiteengevallen brokstukken serieus met röntgenstraling onderzocht werden. Wat bleek, was dat het voorwerp een ingewikkeld mechaniek was. Het kon gebruikt worden om astronomische berekeningen op basis van de Griekse kalender uit te voeren. Veel bleef echter mysterieus rond het voorwerp, dat intussen de naam Antikythera-mechaniek had gekregen. Nog eens 30 jaar later is het mechaniek onderzocht met de meest krachtige driedimensionale röntgenapparatuur.
Opnieuw is veel ontdekt over de functies van het mechaniek, bijvoorbeeld dat het ook diende om de cyclus van de Olympische spelen te tonen. Uitgebreide publicaties in het blad Nature en andere media en de productie van een veelvuldig vertoonde documentaire waren het gevolg. Er blijven echter raadsels en ongerijmdheden. Duidelijk is wel dat het mechaniek een voor zover bekend ongeëvenaarde complexiteit heeft. Ook getuigt het van een hoogstaande technologische ontwikkeling. Voor deze ontdekking was niet bekend dat de Grieken op dit gebied al zo ver waren. Het heeft bijna 1500 jaar geduurd voordat in West-Europa opnieuw dergelijke astronomische mechanieken verschenen, die werkten in combinatie met mechanische uurwerken.
terug naar de geschiedenis der mensheid
terug naar het weblog
^