C.W. Leadbeater - De Chakra’s

Uitgeverij Theosofische Vereniging 1980
ISBN 90 61750369

Hoofdstuk 2 De Krachten

Inhoud

De primaire of levenskracht
Kundalini of het slangenvuur
De drie kanalen in de ruggegraat
Het ‘huwelijk’ der krachten
Het sympatisch zenuwstelsel

De centra in de ruggegraat
Vitaliteit
Het vitaliteitsbolletje
De voorraad bolletjes
Psychische krachten

De primaire of levenskracht
De Godheid zendt verschillende vormen van energie uit; er kunnen er wel honderden zijn, waarvan wij niets weten, maar enkele ervan zijn waargenomen. Elk van die waargenomen energievormen heeft zijn bizondere openbaring op ieder gebied, dat tot nu toe door onze onderzoekers is bereikt, maar laten wij hen voor het ogenblik beschouwen, zoals zij zich in de stoffelijke wereld vertonen. Een ervan doet zich voor als elektriciteit, een andere als het slangenvuur, een andere als vitaliteit en weer een andere als de levenskracht die iets geheel anders is dan vitaliteit, zoals men straks zal zien.
Voor de bestudeerder, die de krachten tot hun oorsprong zou willen nagaan en hun onderling verband bepalen, is een geduldige en lang volgehouden inspanning nodig. In de tijd toen ik de antwoorden op vragen, welke gedurende voorgaande jaren waren gesteld bij de samenkomsten op het dak te Adyar, verzamelde in het boek De Verborgen Zijde der Dingen, wist ik wél van de openbaring op het stoffelijk gebied van de levenskracht, van kundalini en van vitaliteit, maar nog niet van hun betrekking tot de Drie Uitstortingen, zodat ik ze beschreef als geheel ervan verschillend en afgescheiden. Verdere onderzoekingen hebben mij echter in staat gesteld de leemte aan te vullen en het doet mij genoegen thans de gelegertheid te hebben de verkeerde voorstelling, die ik toen gaf, te verbeteren.

Er stromen door de chakra’s drie hoofdkrachten, welke wij kunnen beschouwen als uitingen van de drie aspecten van de Logos. De kracht, die wij in de klokvormige mond van de chakra zien storten en die ten opzichte van zichzelf een secundaire, rondgaande kracht gaande maakt, is een der uitdrukkingen van de Tweede Uitstorting, van het Tweede Aspect van de Logos - die stroom van leven, welke door Hem wordt uitgezonden in de stof, die reeds bezield werd door de werking van het Derde Aspect van de Logos in de Eerste Uitstorting. Dit is het, wat symbolisch wordt voorgesteld wanneer in de christelijke leer wordt gezegd dat de Christus vlees is geworden uit (dat is: vorm neemt van) de Heilige Geest en de Maagd Maria.
Die Tweede Uitstorting heeft zich, lang geleden, bijna tot in het oneindige onderverdeeld; niet alleen heeft zij zich ondervereeld, maar ook zich gedifferentiéerd - dat wil zeggen: zij schijnt dat te hebben gedaan. In werkelijkheid is dit zo goed als zeker alleen de maya of de (31) begoocheling, waardoor wij haar in werking zien. Zij komt door ontelbare miljoenen kanalen en vertoont zich op elk gebied en ondergebied van ons stelsel; toch is het in de grond één en dezelfde kracht, welke geen ogenblik verward moet worden met de Eerste Uitstorting, die lang geleden de scheikundige elementen vervaardigde, waaraan deze Tweede Uitstorting de grondstof ontleent waaruit haar voertuigen op alle gebieden worden opgebouwd.

Het lijkt alsof sommige van haar openbaringen lager of dichter zijn, omdat zij lagere en dichtere stof gebruikt. Op het Boeddhisch gebied zien wij, dat zij zich vertoont als het Christus-beginsel, dat geleidelijk zich onmerkbaar uitzet en ontplooit in de ziel van de mens; in het astrale en het mentale lichaam zien wij, dat verscheidene lagen stof erdoor worden bezield, zodat wij verschillende uitingen ervan opmerken, welke in het hogere deel van het astrale lichaam zich voordoen als edele aandoeningen en in het lagere deel van datzelfde voertuig louter als een instromen van levenskracht, die de stof van dat lichaam bezielt.
Wij zien hoe zij in haar laagste belichaming een sluier van etherische stof om zich heen trekt en zich uit het astrale lichaam in de bloemachtige klokken dezer chakra’s aan de oppervlakte van het etherisch deel van het stoffelijk lichaam stort. Hier ontmoet zij een andere kracht welke opwelt uit het inwendige van het menselijk lichaam - die geheimzinnige kracht welke kundalini of het slangenvuur wordt genoemd.
terug naar de Inhoud

Kundalini of het slangenvuur
Deze kracht is de openbaring op het stoffelijk gebied van nog een andere der talrijke aspecten van het vermogen van de Logos en behoort tot de Eerste Uitstorting, die van het Derde Aspect komt. Zij bestaat op alle gebieden waarvan wij iets weten, maar voor ’t ogenblik hebben wij alleen te maken met haar uitdrukking in de etherische stof. Zij is niet om te zetten in de reeds vermelde primaire kracht en evenmin in de kracht der vitaliteit, welke van de zon komt en schijnt niet op een of andere wijze te worden aangedaan door welke andere vormen van fysieke kracht ook. Ik heb niet minder dan een en een kwart miljoen volt elektriciteit in een menselijk lichaam zien leiden, zodat reusachtige vlammen uit zijn vingers schoten toen de man zijn arm naar de muur uitgestrekt hield; toch voelde hij niets ongewoons en ook zou hij zich onder deze omstandigheden niet in ’t minst gebrand hebben, tenzij hij enig voorwerp buiten hem speciaal had aangeraakt. Maar zelfs deze geweldige krachtsontplooiing had hoegenaamd geen uitwerking op het slangenvuur. (32)

Reeds sedert jaren weten wij, dat diep in de aarde aanwezig is dat, wat beschreven zou kunnen worden als een laboratorium van de Derde Logos. Wanneer wij trachten de gesteldheid in het middelpunt der aarde te onderzoeken, vinden wij daar een ontzaglijke bol van zulk een geweldige kracht, dat wij die niet kunnen naderen. Wij kunnen alleen met zijn buitenste lagen in aanraking komen, doch zelfs dan wordt het reeds duidelijk, dat zij in sympathische betrekking staat tot de lagen kundalini in het menselijk lichaam. Wel moet de kracht van de Derde Logos reeds ontelbare eeuwen geleden in dat middelpunt zijn uitgestort, maar zij werkt er nog. Daar is Hij bezig met het geleidelijk ontwikkelen van nieuwe scheikundige elementen, die een toenemende samengesteldheid van vorm en steeds krachtiger innerlijk leven of werkzaamheid vertonen.
Bestudeerders der scheikunde zijn bekend met het Periodieke Systeem der Elementen - in de tweede helft der vorige eeuw samengesteld door de Russische scheikundige Mendelejeff - waarin de bekende scheikundige elementen gerangschikt zijn in de volgorde hunner atoomgewichten, beginnende met het lichtste - waterstof - dat een atoomgewicht 1 heeft en eindigende met het zwaarste thans bekende - uranium - dat een relatief gewicht heeft van 238,51). Bij onze eigen onderzoekingen hierover vonden wij, dat deze atoomgewichten bijna precies evenredig waren aan het aantal oeratomen in elk element; wij hebben deze aantallen en ook de vorm en de samenstelling van elk element in Occulte Scheikunde en de Ether der Ruimte vermeld.

In de meeste gevallen geven de vormen, welke wij vonden wanneer de elementen met het etherisch gezicht werden onderzocht, aan - zoals ook de Periodieke Tabel doet - dat de elementen in cyclische orde werden ontwikkeld en dat zij niet in een rechte lijn liggen, maar in een klimmende spiraal. Er is ons gezegd, dat de elementen waterstof, zuurstof en stikstof (welke bijna de helft der korst van onze bol en bijna zijn gehele dampkring samenstellen) tevens behoren tot een ander en machtiger zonnestelsel, maar wij menen dat de overige elementen door de Logos van ons stelsel zijn ontwikkeld. Hij zet Zijn spiraal voort voorbij het uranium, onder omstandigheden van temperatuur en druk welke wij ons onmogelijk kunnen indenken. En geleidelijk, naar gelang nieuwe elementen worden gevormd, worden zij buitenwaarts en opwaarts naar het oppervlak der aarde toegedreven. (33)

De kundalini-kracht in ons lichaam komt van dat laboratorium van de Heilige Geest diep in de aarde, Zij behoort tot dat verschrikkelijke gloeiende vuur der onderwereld. Dat vuur staat in treffende tegenstelling tot het vuur der vitaliteit, dat van de zon komt en straks zal worden verklaard. Het laatste behoort bij lucht en licht, en grote open ruimten, maar het vuur dat van beneden komt is veel stoffelijker, zoals het vuur van roodgloeiend ijzer, van gloeiend metaal. Er is een zekere beangstigende kant aan deze geweldige kracht; het wekt de indruk of zij steeds dieper in de stof doordringt en zich met meedogenloze zekerheid langzaam doch onweerstaanbaar voortbeweegt.

Het slangenvuur is niet dat deel der kracht van de Derde Logos waarvan Hij bezig is steeds dichtere scheikundige elementen op te bouwen. Het heeft meer van een verdere ontwikkeling van die kracht, welke zich bevindt in de levende kern van elementen zoals radium. Het is een deel der werking van het leven van de Derde Logos, nadat het zijn laagste indompeling heeft bereikt en weer aan het opstijgen is naar de hoogte vanwaar het kwam. Lange tijd meenden wij, dat de tweede levensgolf, van de Tweede Logos, in de stof neerdaalt door het eerste, tweede en derde elementalenrijk heen tot in het delfstoffenrijk en dan weer opstijgt door het planten- en het dieren- tot het mensenrijk, waar zij de omlaag gerichte kracht van de Eerste Logos ontmoet. Dit is aangeduid in Fig. 3, waar de boog, welke die Tweede Uitstorting aangeeft aan de linkerzijde neerdaalt, aan het ondereinde van het diagram het punt der grootste dichtheid bereikt en dan weer opstijgt langs de bocht aan de rechterzijde der figuur.

Thans weten wij echter, dat de kracht van de Derde Logos ook weer opstijgt na haar laagste punt te hebben bereikt, dus moeten wij ons voorstellen, dat de loodrechte lijn in het midden der figuur op haar pad terugkeert. Kundalini nu is de kracht van die Uitstorting op haar terugweg en zij werkt in de lichamen der evoluerende schepselen in nauw kontakt met de reeds vermelde primaire kracht. Die twee werken samen om het schepsel te voeren tot dat punt, waar het de Uitstorting van de Eerste Logos ontvangen kan en een ego, een menselijk wezen, kan worden en ook nog daarna blijven ze in de voertuigen werken.
Zo putten wij Gods machtige kracht zowel uit de aarde onder ons als uit de hemel boven ons; wij zijn kinderen van de aarde zowel als van de zon. Deze twee komen in ons bijeen en werken samen voor onze evolutie. Wij kunnen niet de ene zonder de andere hebben, maar indien een ervan sterk overheerst, zijn er ernstige gevaren. Vandaar het risico, dat men loopt wanneer men de diepere lagen van het slangenvuur ontwikkelt vóórdat het leven in ons rein en verfijnd is.

Wij horen veel van dit vreemde vuur en van het gevaar van het ontijdig opwekken ervan en veel van wat erover wordt gezegd is zonder twijfel waar. Inderdaad is het ernstigste gevaar verbonden aan het opwekken der hogere aspecten van deze razende energie in de mens, vóórdat hij de kracht heeft verworven haar in bedwang te houden en vóórdat hij die reinheid van leven en denken heeft bereikt, welke hem veroorlooft veilig een zo geduchte kracht te ontketenen.
Doch kundalini speelt in het dagelijkse leven een aanzienlijk grotere rol dan de meesten van ons tot dusver hebben aangenomen. Er is een veel zwakkere en zachtere uiting, die in ons allen reeds is ontwaakt, die niet alleen onschadelijk, maar zelfs weldadig is en dag en nacht haar aangewezen werk verricht, terwijl wij volkomen onbewust zijn van haar tegenwoordigheid en werkzaamheid.
Natuurlijk hebben wij reeds eerder deze kracht opgemerkt daar zij langs de zenuwen stroomt en noemden haar eenvoudig zenuw-fluide, zonder haar echter te herkennen als hetgeen zij werkelijk is. De poging om deze kracht te ontleden en tot haar oorsprong na te gaan, heeft ons aangetoond dat zij het menselijke lichaam binnendringt bij het stuit-chakra.

Evenals alle andere krachten is kundalini zelf onzichtbaar, maar in het menselijk lichaam bekleedt zij zich met een merkwaardig nest van holle, concentrische bollen van astrale en etherische stof, de een binnen de ander gelegen, zoals de bekende Chinese ivoren ballen. Er blijken zeven van die concentrische bollen in het stuit-chakra te rusten, in en om de laatste werkelijke cel of holte van de ruggegraat dichtbij het stuitbeen. Bij de gewone mens is de kracht slechts in de buitenste van deze bollen werkzaam. In de andere is zij ‘slapend’, zoals in sommige (35) oosterse boeken wordt gezegd en het is slechts wanneer de mens poogt de in die binnenste lagen sluimerende kracht op te wekken, dat de gevaarlijke verschijnselen van het vuur zich beginnen te vertonen.
Het onschadelijke vuur van de buitenste huid van de bol beweegt zich naar boven door de ruggegraat en maakt daarbij gebruik (voorzover tot heden onderzocht) van de drie kanalen van Susumna, Ida en Pingala tegelijk.
terug naar de Inhoud

De drie kanalen in de ruggegraat [willen, voelen en denken]
Over deze drie, etherische stromen, die in en om het ruggemerg van ieder menselijk wezen vloeien, schrijft Mevrouw Blavatsky als volgt in De Geheime Leer:
De Trans-Himalayase school … plaatst soeshoemna, de voornaamste zetel dezer drie nadi’s, in de middelste buis van de ruggegraat en ida en pingala … zijn eenvoudig kruis en mol van die Fa der menselijke natuur [de geest] … die, als zij op de juiste wijze wordt aangeslagen, de beide schildwachten aan weerszijden, het geestelijke Manas en de stoffelijke kama, doet ontwaken en het lagere door middel van het hogere onderwerpt [zelfbeheersing, beheersing van de vermogens].
Het is zuivere Akasha [geestelijk licht] die zich langs soeshoemna omhoog beweegt; zijn twee aangezichten stromen door ida en pingala. Dit zijn de drie levensluchten [geestelijke krachten], zij worden verzinnebeeld door het Brahmanenkoord.

[willen, voelen en denken; ordening is van mij]
- Zij worden beheerst door de wil [willen]. Wil en begeerte zijn het hogere en lagere aanzicht van een en hetzelfde verschijnsel. Vandaar de belangrijkheid van de zuiverheid der kanalen. Uit soeshoemna, ida en pingala wordt een omloop in beweging gebracht, die vanuit het middelste kanaal in het gehele lichaam overgaat.
Ida en pingala spelen langs de boogvormige wand om het koord, waarin soeshoemna zich bevindt. Zij zijn half stoffelijk [etherisch], positief en negatief, zon en maan, en zetten de vrije en geestelijke stroom van soeshoemna in werking. Zij hebben afzonderlijke eigen wegen, anders zouden zij over het hele lichaam uitstralen.
In ‘Het Verborgen Leven in de Vrijmetselarij’ vermeldde ik hoe door de Vrijmetselarij van deze krachten een zeker gebruik wordt gemaakt: het is een deel van het plan der Vrijmetselarij de werkzaamheid dezer krachten in het menselijk lichaam op te wekken, opdat de evolutie versneld moge worden. Die stimulans wordt gegeven op het ogenblik dat de A.M. (Accepted Masons) maakt, ontvangt en bevestigt;
- in de Eerste Graad werkt dit op de Ida, of het vrouwelijke aspect van de kracht [voelen], waardoor het de candidaat gemakkelijker wordt gemaakt hartstocht en aandoening te beheersen;
- in de Tweede Graad wordt de Pingala of het mannelijke aspect versterkt [denken], teneinde het beheersen van het verstand te vergemakkelijken;
- doch in de Derde Graad wordt de centrale energie zelf, Soeshoemna, opgewekt, waardoor de weg wordt geopend voor de invloed van de zuivere geest van omhoog [de geest als het geheel van de vermogens].

Door het opwaarts gaan door dit kanaal van de Soeshoemna verlaat de yogi naar willekeur zijn stoffelijk lichaam [uittreding], zó, dat hij zijn volle bewustzijn op hogere gebieden kan behouden en in zijn stoffelijk brein een duidelijke herinnering van zijn ervaringen mee terug kan brengen.
De figuurtjes hieronder geven ruwweg een aanwijzing hoe deze krachten door het menselijk lichaam stromen; bij een man begint de Ida bij het ondereinde van de ruggegraat, precies links van de Soeshoemna en de Pingald rechts (men begrijpe dat ik bedoel rechts en links van de man, niet van de beschouwer), maar bij een vrouw is de stand omgekeerd. De lijnen eindigen in de medulla oblongata (verlengde merg).

De ruggegraat wordt in India de Brahmadanda, de stok van Brahma, genoemd en de afbeelding van Fig. 4d toont aan, dat dit ook de oorsprong is van de caduceus van Mercurius, de twee slangen die een zinnebeeldige voorstelling zijn van het Koendalini of slangenvuur, dat later langs die kanalen in beweging zal worden gezet, terwijl de vieugels het vermogen tot een bewuste vlucht door hogere gebieden, dat door de ontwikkeling van dat vuur wordt verleend, voorstellen. Fig. 4a vertoont de gestimuleerde Ida na de inwijding in de Eerste Graad; deze lijn is karmozijnrood van kleur. Bij het Bevorderen wordt de gele lijn van de Pingala daarbij gevoegd, afgebeeld in Fig. 4b, (37) terwijl bij de Verheffing de reeks wordt voltooid door de diep-blauwe stroom van de Soeshoemnd, voorgesteld in Fig. 4c. 1)
1) Het verborgen leven van de Vrijmetselarij

De kundalini-kracht, welke normaal langs deze kanalen omhoog stijgt, wordt gedurende die opwaartse gang gespecialiseerd en wel op twee wijzen. Er is daarin een merkwaardige vermenging van positieve en negatieve hoedanigheden, welke men bijna als mannelijk en vrouwelijk zou kunnen beschrijven. Over het algemeen is er een belangrijk overwicht van het vrouwelijk aspect, wat wellicht de reden is waarom in de Indische boeken van deze kracht steeds als ‘zij’ gesproken wordt en misschien ook waarom een zekere ‘kamer van het hart’ (waarin, bij sommige vormen van yoga, kundalini wordt geconcentreerd) in De Stem van de Stilte beschreven wordt als de verblijfplaats van de Wereldmoeder. Doch wanneer dit slangenvuur voorschijn komt uit zijn verblijf in het stuit-chakra en zich omhoog werkt door de drie vermelde kanalen, is het opmerkelijk, dat het deel dat opwaarts stijgt door het kanaal Pingala nagenoeg geheel mannelijk, terwijl het deel dat door het kanaal Ida opklimt nagenoeg geheel vrouwelijk is. De grotere stroom, die door de Sushumna omhoog gaat, schijnt zijn oorspronkelijke verhoudingen te behouden.
De tweede differentiatie, die plaats grijpt gedurende het langs de ruggegraat opstijgen van deze kracht, bestaat daarin, dat zij zeer sterk wordt doortrokken van de persoonlijkheid van de mens. Zij schijnt als een zeer algemene kracht haar intrede te doen aan het ondereinde en aan het boveneinde te voorschijn te komen als het uitgesproken zenuwfluide van deze bepaalde persoon, dat het stempel draagt van de hem eigen hoedanigheden en individuele geestes- of gevoelsneigingen, die zich uiten in de trillingen van de centra in het ruggemerg, welke beschouwd kunnen worden als de wortels waaraan de stengels, van de aan de oppervlakte gelegen chakra’s, ontspruiten.
terug naar de Inhoud

Het ‘huwelijk’ der krachten
Hoewel de monding van de bloemachtige klok van het chakra aan de oppervlakte van het etherisch lichaam ligt, ontspruit de stengel van de trompetvormige bloesem steeds aan een centrum in het ruggemerg. Bijna altijd bedoelen de Hindoe-boeken deze centra in de wervelkolom en niet de aan de oppervlakte liggende uitingen ervan, wanneer zij van de chakra’s spreken. Steeds verbindt een, gewoonlijk omlaag buigende, etherische stengel deze wortel in de wervelkolom met het erbuiten gelegen chakra (zie Plaat VI). (38)
1) Het Verborgen Leven in de Vrijmetselarij, bldz. 245-247.

Daar de stengels van alle chakra’s dus ontspruiten aan het ruggemerg, stroomt deze kracht vanzelf langs die stelen in de bloemkelken, waar zij de invloeiende stroom van het goddelijk leven ontmoet en de druk welke door die ontmoeting ontstaat, veroorzaakt het horizontaal uitstralen van de vermengde krachten langs de spaken van het chakra.

De oppervlakten der stromen van de primaire- en de kundalinikracht komen op dit punt met elkander in wrijving, daar zij in tegengestelde richtingen draaien - ongeveer als de twee platen van de elektrische machine van Wimshurst, hoewel deze elkander nooit werkelijk raken - waardoor aanzienlijke druk wordt veroorzaakt. Dit is symbolisch voorgesteld als het ‘huwelijk’ van het goddelijk leven (dat sterk mannelijk is) met kundalini (die altijd beschouwd wordt als uitgesproken vrouwelijk) en de samengestelde kracht, die eruit voortsptuit, is wat in het algemeen het persoonlijk magnetisme van de mens wordt genoemd. Die kracht belevendigt dan de plexus [zenuwknoop] welke in de nabijheid van verscheidene chakra’s te vinden zijn; zij stroomt langs al de zenuwen van het lichaam en aan haar is hoofdzakelijk het op peil houden der lichaamstemperatuur te danken. Zij jaagt de vitaliteit, die door het milt-chakra is opgeslorpt en gespecialiseerd, met zich mee voort.
Wanneer de twee krachten zich verbinden zoals boven vermeld, heeft er een zeker in elkaar grijpen van sommige der respectieve moleculen plaats. De primaire kracht schijnt in staat te zijn enige verschillende etherische vormen in te nemen. Die welke zij het vaakst aanneemt is een achtvlak, bestaande uit vier atomen in een vierkant geschikt met één middelste atoom, dat voortdurend op en neer trilt door het midden van de vierhoek en loodrecht erop. Soms gebruikt zij ook een uiterst werkzame kleine molecule, die uit drie atomen bestaat. De kundalinikracht bekleedt zich gewoonlijk met een vlakke ring van zeven atomen, terwijl het vitaliteitsbolletje, dat eveneens uit zeven atomen bestaat, deze schikt volgens een figuur niet ongelijk aan die van de primaire kracht, behalve dat het een zeshoek in plaats van een vierkant vormt. Fig. 5 geeft een beeld van deze schikkingen.

A en B zijn vormen, die aangenomen worden door de primaire kracht, C is de vorm welke door het vitaliteitsbolletje wordt ingenomen en D, die van de kundalini-kracht. E vertoont het gevolg van de verbinding van A en D, F die van B en D. In A, B en C is het middelste atoom voortdurend in snelle trilling, loodrecht op het vlak van het papier; het springt op tot een hoogte, die de middellijn van de schijf overtreft (39) en zinkt daarna onder het papier tot op gelijke afstand en herhaalt dit op en neer gaan als een schietspoeltje verscheidene malen in een seconde. (Men zal natuurlijk begrijpen, dat ik in betrekkelijke en niet in letterlijke zin spreek. In werkelijkheid is de bol, die door onze schijf wordt voorgesteld zo klein, dat hij zelfs voor de sterkste microscoop onzichtbaar is, maar in verhouding tot die grootte is de trilling zoals ik heb beschreven).

In D is de enige beweging een gestadig rondgaan binnen de cirkel, maar er is daar een ontzaglijke hoeveelheid latente kracht, die tot uiting komt zodra de verbindingen tot stand komen, welke wij hebben getracht voor te stellen in E en F. De twee positieve atomen in A en B gaan voort wanneer zij op deze wijze verbonden zijn, met hun vorige hevige werkzaamheid (feitelijk wordt hun kracht nog sterk verhoogd) terwijl de atomen in D, die zich blijven voortbewegen langs hetzelfde kringvormige pad, zó sterk in snelheid toenemen, dat zij niet meer als afzonderlijke atomen zichtbaar zijn, maar zich voordoen als een lichtende ring.

De eerste vier hierboven afgebeelde moleculen behoren tot de soort waaraan Dr. Besant in Occulte Scheikunde en de Ether der Ruimte de naam geeft van Hypermeta-proto-elementale stof; zij kunnen zelfs wel identiek zijn met sommige moleculen welke zij voor dat boek tekende. E en F echter, die samenstellingen zijn, moeten worden beschouwd als werkzaam zijnde op het volgende ondergebied, dat zij het boven-etherische noemt en zouden dus geclassificeerd moeten worden als meta-proto-elementale stof. De soort B komt veel algemener voor dan soort A, waaruit vanzelf volgt dat wij in het zenuw-fluide - dat het eindresultaat van de vereniging is - veel meer exemplaren van F dan van E vinden. Dit zenuw-influide is dus een stroom van verschillende elementen, die vertegenwoordigers bevat van elk der in Fig. 5 afgebeelde soorten: enkelvoudig en samengesteld, gehuwd en ongehuwd, vrijgezellen, oude vrijsters en getrouwde paren, die allen samen voortsnellen.
De verbazend energieke open neergaande beweging van het middelste atoom in de verbindingen E en F verleent hun een zeer ongewone (40) vorm binnen hun magnetisch veld, zoals hierboven is afgebeeld.
Het komt mij voor, dat de bovenste helft hiervan een opmerkelijke gelijkenis vertoont met het ‘linga’ dat zo dikwijls te zien is vóór de Civa-tempels in India. Men heeft mij verteld, dat het linga een zinnebeeld is der scheppende kracht en dat de Indiase gelovigen het ervoor houden, dat het zich omlaag in de aarde precies even diep uitstrekt als het zich erboven verheft. Ik heb mij echter afgevraagd of de oude Hindoes wellicht iets afwisten van dit bijzonder werkzame molecule en van het ontzaglijke belang van de rol, die zij vervult bij het onderhouden van het leven in mens en dier en of zij soms dat zinnebeeld in steen gehouwen hebben als een getuigenis van hun occulte kennis.
terug naar de Inhoud

Het sympatisch zenuwstelsel
Anatomen beschrijven twee zenuwstelsels in het menselijk lichaam: het cerebro-spinale of hersen-ruggemergs en het sympathische stelsel. Het cerebro-spinale begint met de hersenen, zet zich langs het ruggemerg naar beneden voort en vertakt zich naar alle delen van het lichaam door de gangliën, waaruit zenuwen voortkomen tussen elke twee opeenvolgende wervels. Het sympathische zenuwstelsel bestaat uit twee strengen die bijna langs de gehele lengte van de welwelkolom lopen en rechts en links van haar as liggen. Aan de ganglién van deze twee strengen die bijna langs de gehele lengte van de wervelkolom lopen en spruiten sympathische zenuwen, welke die samenstellingen van netwerk vormen, die men plexus noemt; waaruit weer kleinere eind-gangliën en zenuwen te voorschijn komen. Deze twee systemen zijn echter op zo vele manieren met elkaar verbonden door talrijke zenuwverbindingen, dat men ze niet als twee verschillende zenuwstelsels moet denken.
Bovendien is er nog een derde groep, de vagus-zenuwen [parasympathische zenuwstelsel] genaamd, die ontstaan in het verlengde merg en, onafhankelijk van de anderen, diep in het lichaam dalen, waarbij zij zich telkens weer vermengen met de zenuwen en plexiis van de andere stelsels.

Het ruggemerg, de linker sympathische streng en de linker vaguszenuw zijn allen te zien op Plaat VI. Deze vertoont de zenuw-verbindingen tussen de gangliën van het ruggemerg en de sympathische gangliën en eveneens de kanalen waardoor de laatste zenuwen uitzenden om de voornaamste plexus van het sympathisch zenuwstelsel te vormen. Men zal opmerken, dat de plexiis de neiging hebben om neer te hangen van de gangliën waaruit zij ontstaan, zodat bijvoorbeeld de plexus coeliacus of zonneviecht grotendeels afhangt van de grote nervus splanchnicus, die op onze plaat te zien is, komende van het vijfde thoracale sympathische ganglion, dat op zijn beurt weer verbonden is (41) met het vierde thoracale ruggemergsganglion. Dit ligt, horizontaal, op bijna dezelfde hoogte als het hart, de zenuw buigt echter omlaag en voegt zich bij de kleinere en de kleinste nervi splanchnici, die te voorschijn komen uit lagere thoracale ganglién en deze gaan door het middenrif naar de zonnevlecht. Er zijn ook andere verbindingen tussen deze vlecht en de strengen, die op de plaat wel even zijn aangegeven maar te samengesteld zijn om er een beschrijving van te geven. De voornaamste zenuwen, die naar het hart-plexus voeren, buigen ook op dezelfde wijze naar beneden. Bij de keel-plexus is er slechts een geringe buiging omlaag, terwijl de plexus caroticus zelfs omhoog rijst uit de nervus caroticus internus, die van de ganglion cervicale superius van het sympathisch stelsel komt.
terug naar de Inhoud

De centra in de ruggegraat
Een dergelijk neerhangen vertoont zich eveneens in de etherische stengel, die de bloemen of chakra’s aan de oppervlakte van het etherisch dubbel verbindt met hun overeenkomstige centra in de ruggegraat, die ongeveer gelegen zijn op de in rood aangegeven plaatsen op Plaat VI en zijn uitgewerkt in Tabel II.

naam van het chakra	ligging aan het oppervlak	ligging aan de ruggegraat	sympathische plexus
stuit	ondereinde ruggegraat	nervus sacralis	plexus coccygeus
milt	vóór de milt	n. lumbalis I	p. lienalis
navel	vóór de navel	n. thoracalis VIII	p. coeliacus
hart	vóór het hart	n. cervicalis VIII	p. cardialis
keel	vóór de keel	n. cervicalis III	p. pharyncheus
voorhoofd	op voorhoofd	n. cervicalis I	p. caroticus

De uitstralende spaken der chakra’s voeren kracht toe aan deze sympathische plexiis om hen te helpen bij het tot stand brengen van verbindingen. Gezien de huidige stand van onze kennis, lijkt het mij lichtvaardig de chakra’s te vereenzelvigen met de plexiis, zoals sommige schrijvers blijken te hebben gedaan.
De plexiis hypogastrici of pelvici zijn ongetwijfeld op een of andeze wijze verbonden met het Svadhisthana-chakra, dat bij de geslachtsorganen gelegen is en in Indiae boeken wordt vermeld, maar niet in ons stelsel van ontwikkeling wordt gebruikt. De in deze streek bijeen gegroepeerde plexiis zijn waarschijnlijk grotendeels ondergeschikt aan de zonnevlecht, wat bewuste werkdadigheid aangaat, daar zowel zij als de plexus lienalis of milt-plexus er door talrijke zenuwen zeer nauw mee verbonden zijn.

Het kruin-chakra - pijnappelklier en hypofyse
Het kruin-chakra is met geen der sympathische plexiis van het stoffelijk lichaam verbonden, echter wél met de pijnappelklier en de hypophysis, zoals wij in Hoofdstuk IV zullen zien. Het staat ook in verband met de ontwikkeling van de hersenen en de zenuwen van het ruggemerg.
Over de oorsprong en de betrekkingen van het sympathische en het hersenruggemergs-stelsel schrijft Dr. Annie Besant als volgt in Een Studie over het Bewustzijn:
“Van deze uitweiding terugkerende ... zullen we nu nagaan hoe het bouwen van het zenuwstelsel door trillingsimpulsen vanuit de astrale wereld begint en wordt voortgezet. Wij vinden een nietige groep zenuwcellen, die door geringe werkingen met elkaar verbonden zijn. Deze groep wordt gevormd door de werkzaamheid van een centrum, dat reeds eerder in het astrale lichaam verschenen is, ... een opeenhopinng van astrale stof, zodanig gerangschikt dat het een centrum vormt voor het ontvangen en het beantwoorden van indrukken van buitenaf. Vanuit dat astrale middelpunt gaan trillingen naar het etherisch lichaam, kleine etherische draaikolkjes veroorzakend, die deeltjes van grovere stoffelijke stof in zich trekken en eindelijk een zenuwcel en groepen van zenuwcellen vormen. Deze stoffelijke middelpunten, die trillingen van de buitenwereld ontvangen, zenden impulsen terug naar de astrale middelpunten, terwijl zij hun trillingen vermeerderen; aldus werken de stoffelijke en astrale middelpunten op elkander in en op elkander terug, waardoor zij meer samengesteld en meer effectief worden.
Naarmate wij het dierenrijk naderen, zien wij, dat het stoffelijk zenuwstelsel zich voortdurend verbetert en een meer en meer overheersende factor in het lichaam wordt en in gewervelde dieren wordt dit eerst gevormde stelsel het sympatische stelsel, dat de levensorganen - het hart, de longen en de spijsvertering - beheerst en kracht geeft; daarnaast ontwikkelt zich langzaam het stelsel van hersenen en ruggemerg (43), dat in zijn lagere werkingen nauw met het sympathische verbonden is en dat langzamerhand meer en meer overheersend wordt, terwijl het op zijn hoogtepunt van ontwikkeling ook het normale orgaan wordt voor de uitdrukking van het ‘waakbewustzijn’. Dit hersenruggemergsstelsel wordt opgebouwd door impulsen, die hun ontstaan vinden op het mentale en niet op het astrale gebied en het staat daarmede slechts zijdelings in verband door het sympatische stelsel, dat uit het astrale gebied is gevormd.” 1)
1) Een Studie over bet Bewustzijn, blzn. 146-147
terug naar de Inhoud

Vitaliteit
Wij kennen allen het gevoel van opgewektheid en welzijn dat het zonlicht ons geeft, maar alleen bestudeerders van het occultisme kennen ten volle de oorzaken van die gewaarwording. Evenals de zon haar stelsel overstroomt met licht en warmte, zo stort zij er ook voortdurend een andere kracht in uit waarvan de moderne wetenschap nog niets weet - een kracht waaraan men de naam ‘vitaliteit’ ‘levenskracht] heeft gegeven. Deze wordt uitgestraald op alle hoogten en openbaart zich in elk gebied - het stoffelijk, het astrale, het mentale gebied en de rest - doch wij hebben voor het ogenblik in het bijzonder te maken met haar verschijning op het laagste gebied, waar zij in sommige stoffelijke atomen treedt, hun werkzaamheid aanzienlijk verhoogt en ze van leven en gloed vervult.
Wij moeten deze kracht niet verwarren met elektriciteit, al lijkt zij er in sommige opzichten wel op, want haar werking verschilt op vele punten van die van elektriciteit, licht of warmte. Elke variant dezer krachten veroorzaakt een trilling van het atoom als geheel, een trilling waatvan de omvang, vergeleken bij de grootte van het atoom enorm is; maar deze andere kracht, welke wij vitaliteit noemen, komt tot het atoom niet van buitenaf, maar van binnenuit.
terug naar de Inhoud

Het vitaliteitsbolletje
Het atoom zelf is niets anders dan de openbaring van een kracht. De Zonne-Godheid wil een zekere vorm, die wij een stoffelijk oeratoom noemen (Fig. 7) en door die inspanning van Zijn wil worden ongeveer veertienduizend miljoen ,,bellen in Koilon” in die bijzondere vorm gehandhaafd. (44) De nadruk moet worden gelegd op het feit, dat de onderlinge verbinding van de bellen in die vorm geheel afhangt van die wilsinspanning, zodat de bellen, ingeval deze ook maar voor één ogenblik ophield, weer uiteen moeten vallen en het gehele stoffelijke gebied eenvoudig zou ophouden te bestaan in veel minder dan de tijdsduur van een bliksemstraal.
Dat de gehele wereld niets dan begoocheling is, is zelfs van dit gezichtspunt beschouwd waar, om nog niet eens te spreken van het feit dat de bellen, waaruit het atoom is opgebouwd, zelf slechts gaten zijn in Koilon, de ware ether der ruimte.

Het is dus de bij voortduring uitgeoefende wilskracht van de Zonne-Godheid, die het atoom als zodanig bijeenhoudt en wanneer wij de werking van die kracht trachten na te gaan, zien wij dat zij niet van buiten af in het atoom komt, maar er binnen in opwelt - wat betekent, dat zij erin treedt van een hogere wereld uit. Hetzelfde geldt ten aanzien van deze andere kracht, die wij vitaliteit noemen; zij komt in het atoom van binnen uit, samen met de kracht, die dat atoom bijeenhoudt, inplaats van er geheel van buiten af op in te werken, zoals die andere variëteiten van kracht doen welke wij licht, warmte of elektriciteit noemen.
Wanneer de vitaliteit aldus in een atoom opwelt, voegt zij er een extra hoeveelheid leven aan toe en begiftigt het met een kracht om aan te trekken, zodat het onmiddellijk zes andere atomen om zich heen trekt, die het in een bepaalde vorm schikt; zodoende maakt het een onder-atomisch of hyper-meta-proto-element, zoals ik reeds heb verklaard. Dit element verschilt echter van alle andere tot dusver waargenomen elementen hierin, dat de kracht die het schept en bijeenhoudt afkomstig is van het Tweede Aspect der Zonne-Godheid en niet van het Derde. Dit vitaliteitsbolletje (Fig. 5C) is de kleine groep, die het buitengewoon schitterende kraaltje vormt op het mannelijke of positieve slangetje in het scheikundig element zuurstof en het is ook de kern van de middelste bol in radium. (45)

De bolletjes vallen op, meer dan alle andere welke men in de dampkring kan zien zweven, door hun schittering en uiterste werkzaamheid en het intense leven dat zij vertonen. Zij zijn waarschijnlijk de ‘vurige levens’ welke zo dikwijls door Mevrouw Blavatsky zijn vermeld, zoals bijvoorbeeld in De Geheime Leer, Deel I, blz. 340, waar zij schrijft:
Er wordt ons geleerd dat elke fysiologische verandering ... ja het leven zelf, of beter de objectieve levensverschijnselen, voortgebracht door zekere toestanden en veranderingen in de weefsels van het lichaam, die het leven toestaan en dwingen in dat lichaam te werken - dat dit alles toe te schrijven is aan diezelfde ongeziene ‘scheppers’ en ‘verwoesters’ die zo onnauwkeurig en zonder onderscheid microben genoemd worden. Men zou kunnen menen, dat die Vurige Levens dezelfde zijn als de microben der wetenschap.
Dit is onjuist. De Vurige Levens zijn de zevende en hoogste onderafdeling van het gebied van stof en komen in het individu overeen met het Ene Leven van het Heelal, hoewel alleen op dat gebied van stof.

Terwijl de kracht, die deze bolletjes bezielt geheel verschillend is van licht, schijnt zij toch van het licht afhankelijk te zijn om zich te kunnen openbaren. In stralende zonneschijn welt deze vitaliteit steeds op en dan worden de bolletjes met grote snelheid en in ongelooflijke aantallen voortgebracht, maar bij bewolkte lucht worden er veel minder bolletjes gevormd en gedurende de nacht wordt - zover wij hebben kunnen zien - de werkzaamheid geheel geschorst. Men kan. dus zeggen, dat wij gedurende de nacht leven van de voorraad welke in de loop der voorafgegane dagen verzameld is en hoewel het onmogelijk lijkt, dat die voorraad geheel en al zou worden uitgeput, vermindert hij toch blijkbaar wél wanneer vele bewolkte dagen op elkaar volgen. Het bolletje, eenmaal geladen, blijft een onder-atomisch element en het blijkt geen verandering te ondergaan of kracht te verliezen tenzij en totdat het door enig levend wezen wordt geabsorbeerd.
terug naar de Inhoud

De voorraad bolletjes
Vitaliteit wordt, evenals licht en warmte, voordurend door de zon uitgestraald, maar dikwijls doen zich belemmeringen voor die beletten, dat de ganse hoeveelheid de aarde bereikt. In sombere en droefgeestige luchtstreken, die de verkeerde naam van gematigde dragen, gebeurt het maar al te dikwijls, dat het uitspansel dagen achtereen als met een lijkwade van zware wolken is bedekt; dit heeft op de vitaliteit dezelfde (46) invloed als op het licht: het belemmert niet geheel de doortocht, maar wel merkbaar de hoeveelheid van beide. Daarom is er bij triest en donker weer weinig vitaliteit en alle levende wezens bekruipt een instinctmatig verlangen naar het zonlicht.
Wanneer de met vitaliteit geladen atomen zo schaars zijn, verhoogt iemand met een krachtige gezondheid zijn absorptievermogen; hij put uit wijdere omtrek en houdt zodoende zijn kracht op het normale peil. Maar zieken en mensen met weinig geestkracht, die zoiets niet kunnen doen, hebben dikwijls ernstig te lijden en voelen zich zwakker en prikkelbaarder worden, zonder te weten waarom. Om dezelfde reden is er minder vitaliteit in de winter dan in de zomer, want zelfs wanneer de korte winterdag zonnig is - wat zelden voorkomt - hebben wij nog de lange en troosteloze winternacht vóór ons, waarin wij moeten leven van de vitaliteit, die de dag in onze dampkring heeft opgehoopt. Daarentegen laadt de lange zomerdag, wanneer hij helder en onbewolkt is, de dampkring zo overvloedig met vitaliteit, dat de korte erop volgende nacht slechts weinig verschil maakt.
Door de studie van dit vraagstuk der vitaliteit moet de occultist wel tot de erkenning komen dat het zonlicht, geheel afgezien van de temperatuur, een der belangrijkste factoren is voor het verkrijgen en behouden van een volmaakte gezondheid - een factor waarvan de afwezigheid door niets anders geheel vergoed kan worden, Daar deze vitaliteit niet alleen op de stoffelijke wereld maar ook op alle andere werelden wordt uitgestort, is het duidelijk dat, wanneer ook in andere opzichten bevredigende toestanden aanwezig zijn, aandoeningen, verstand en geestelijkheid op hun best zullen zijn onder een heldere hemel en met de onschatbare hulp van het zonlicht.
terug naar de Inhoud

Psychische krachten [geestelijke vermogens]
De drie reeds vermelde krachten - de primaire kracht, de vitaliteit en de kundalini-kracht - hebben geen rechtstreeks verband met het verstands- en gevoelsleven van de mens, maar alleen met zijn lichamelijk welzijn. Er dringen echter in de chakra’s ook andere krachten, die als psychisch en geestelijk beschreven kunnen worden. In de eerste twee centra komen deze niet voor; maar het navel-chakra en de andere, hoger in het lichaam gelegen chakra’s, zijn invalspoorten voor krachten, die invloed hebben op het menselijk bewustzijn [de menselijke geest].

In een artikel over Middelpunten van Gedachte in het boek Het Innerlijk Leven, heb ik uitgelegd dat gedachtenmassa’s zeer bepaalde dingen zijn, die een plaats in de ruimte innemen. (47) Gedachten over het-
zelfde onderwerp en van dezelfde aard hebben de neiging zich op te hopen; daarom bestaat er voor vele onderwerpen een gedachtencentrum, een bepaalde ruimte in de dampkring, waardoor andere gedachten over dezelfde zaak tot zo’n middelpunt worden aangetrokken en de grootte en de invloed daarvan doen toenemen. Een denker kan dus op deze wijze aan een centrum bijdragen, maar hij kan er omgekeerd ook door worden beïnvloed; dit is een der redenen waarom de mensen in kudden denken, als schapen. Het is voor iemand, die te lui is om te denken, veel gemakkelijker een gedachte van een ander kant-en-klaar aan te nemen, dan de verstandelijke arbeid te verrichten om de verschillende kanten van een onderwerp te beschouwen en dan voor zichzelf tot een beslissing te komen.

Gedachten en gevoelens
Dit geldt op het mentale gebied (denken) wat gedachten aangaat en met weinig verschil geldt het evenzeer op het astraal gebied (voelen) wat gevoelens betreft. Gedachten vliegen met bliksemsnelheid door de ijle stof van het mentale gebied, zodat de gedachten van de gehele wereld over een bepaald onderwerp gemakkelijk bijeen kunnen komen op één plek en toch voor elke denker over dat onderwerp toegankelijk blijven en hun aantrekking behouden.
Astrale stof (voelen), hoewel zoveel fijner dan de fysieke, is toch nog dichter dan de stof van het mentale gebied; de grote wolken ‘aandoeningsvormen’, welke in de astrale wereld verwekt worden door krachtige gevoelens, vliegen niet allemaal naar één centrum voor de wereld, maar zij verenigen zich met andere vormen van gelijke aard in hun eigen omgeving, zodat reusachtige en zeer krachtige ‘blokken’ van gevoelens vrijwel overal rondzweven en iemand er gemakkelijk mede in aanraking kan komen en erdoor kan worden beïnvloed.

Het verband tussen deze zaak en ons onderwerp is gelegen in het feit, dat wanneer zo’n invloed wordt uitgeoefend, dit gebeurt door bemiddeling van een der chakra’s. Laat mij, om toe te lichten wat ik bedoel, het voorbeeld nemen van iemand die vol vrees is. Zij, die het boek De Zichtbare en Onzichtbare Mens hebben gelezen, zullen zich herinneren, dat de toestand van het astrale lichaam van zo iemand is afgebeeld op Plaat XIV. De trillingen, die worden uitgezonden door een astraal lichaam in die toestand, zullen ogenblikkelijk alle wolken van vrees, die toevallig in de buurt mochten zijn, aantrekken. Als die persoon zich spoedig kan herstellen en zijn vrees de baas worden, zullen de wolken traag terugwijken, maar als de vrees blijft of toeneemt, zullen zij hun opgezamelde energie door zijn navel-chakra ontladen en zijn vrees kan omslaan in een dolzinnige paniek, waarbij hij zijn zelfbeheersing volkomen verliest en zich blindelings in elk gevaar kan storten.
Zo ook trekt iemand die boos wordt, wolken van boosheid aan en stelt hij zich bloot aan een instroming van toorn welke zijn kwaadheid zal veranderen in dolle woede -(48) een toestand waarin hij, door een onweerstaanbare aandrang gedreven, een moord zou kunnen begaan, bijna zonder het te weten. Insgelijks kan iemand die toegeeft aan gedruktheid, gesleurd worden in een vreselijke staat van blijvende melancholie; of iemand, die zich geheel laat beheersen door dierlijke begeerten, kan tijdelijk een monster van lust en zintuiglijkheid worden en onder die invloed misdaden begaan welke hem, wanneer hij weer tot bezinning komt, met afgrijzen zullen vervullen.
Al deze ongewenste stromingen bereiken de mens door het navelchakra. Gelukkig echter zijn er ook andere en hogere mogelijkheden. Zo zijn er bijvoorbeeld wolken van genegenheid en toewijding; degene, die deze edele aandoeningen gevoelt, kan door zijn hart-chakra hiervan een wonderbare vermeerdering verkrijgen, zoals in De Zichtbare en Onzichtbare Mens is afgebeeld op de Platen XI en XII.

De aandoeningen, die op bovengenoemde wijze op het navelchakra inwerken, zijn aangegeven in ‘Een Studie over het Bewustzijn’ door Dr. Besant, waarin zij de aandoeningen in twee klassen verdeelt, namelijk van liefde en van haat. Alle aandoeningen, die aan de zijde van de haat staan, werken in het navel-chakra, maar die aan de zijde van de liefde staan, hebben hun inwerking op het hart-chakra. Zij schrijft:

“Wij hebben gezien, dat Begeerte twee hoofduitdrukkingen heeft: begeerte om aan te trekken, teneinde te bezitten, of ook om in aanraking te komen met enig voorwerp, dat vroeger genot heeft verschaft en begeerte om af te stoten, of aanraking te vermijden met enig voorwerp, dat vroeger smart heeft veroorzaakt. Wij hebben gezien, dat Aantrekking en Afstoting de twee vormen van Begeerte zijn, die over de Mens heersen.”
“Daar Aandoening Begeerte is, doordrongen van Verstand, vertoont zij onvermijdelijk dezelfde verdeling in tweeën. De Aandoening, die van de aard van Aantrekking is en voorwerpen naar elkaar toetrekt door genot, de samenstellende kracht in het heelal, wordt Liefde genoemd. De Aandoening, die van de aard van Afstoting is en voorwerpen van elkander af drijft door smart, die ontbindende kracht in het heelal, wordt Haat genoemd. Dit zijn de twee stammen die voortkomen uit de wortel van Begeerte en alle aandoeningen kuunen tot een van deze twee worden teruggebracht.”
“Vandaar de identiteit der kenmerken van Begeerte en Aandoening; Liefde zoekt het aantrekkelijke voorwerp tot zich te trekken of ernaar toe te gaan, teneinde zich ermede te verenigen, het te bezitten of erdoor te worden bezeten. Het verbindt door genot, door geluk, zoals Begeerte bindt.” (49)

“Haar banden zijn weliswaar duurzamer, meer samengesteld, bestaan uit talrijke en tere draden, in groter ingewikkeldheid dooreengeweven, maar de kern van Begeerte-Aantrekking, het verbinden van twee voorwerpen aan elkaar, is de kern van Aandoening-Aantrekking, van Liefde. En evenzo zoekt Haat het afstotende voorwerp van zich af te drijven, of ervan weg te vluchten teneinde er gescheiden van te zijn, het af te stoten of erdoor te worden afgestoten. Haat scheidt door smart en ongeluk. En aldus is de kern van Begeerte-Afstoting: het uiteendrijven van twee voorwerpen, de kern van Aandoening-Afstoting, van Haat. Liefde en Haat zijn de uitgewerkte en van gedachte doordrongen vormen van de eenvoudige begeerten om te bezitten en te ontwijken.”

Verderop verklaart Dr. Besant, dat elk dezer twee grote aandoeningen in drie delen onderverdeeld is naar gelang de mens, die ze ervaart zich sterk of zwak voelt.

“Liefde, neerwaarts ziende, is Welwillendheid; Liefde, opwaarts ziende, is Eerbiediging en deze zijn in ’t algemeen genomen de verschillende gemeenschappelijke kenmerken van Liefde van meerderen tot minderen en van Liefde van minderen tot meerderen.”
“De normale betrekking tussen man en vrouw en die tussen broeders en zusters verschaft ons het veld om de openbaringen van liefde tussen gelijken te bestuderen. Wij zien Liefde zich tonende als wederkerige tederheid en wederkerig vertrouwen, als achting, eerbied en begeerte om te behagen, als een vermogen om de wensen van anderen vlug te begrijpen en de poging deze te vervullen; als grootmoedigheid en verdraagzaamheid. De elementen aanwezig in de liefdeaandoeningen van meerderen tot minderen, worden hier gevonden, maar in dit geval zijn ze wederkerig. Dus kunnen wij zeggen, dat het gemeenschappelijke kenmerk van Liefde tussen gelijken Begeerte naar Wederkerige hulp is.
Wij hebben dus als de drie hoofdverdelingen van de Liefdeaandoening: Welwillendheid, Begeerte naar Wederzijdse Hulp en Eerbiediging en hieronder kunnen alle liefdeaandoeningen gerangschikt worden. Want alle menselijke verhoudingen kunnen worden samengevat in deze drie klassen: de betrekkingen van meerderen tot minderen, van gelijken tot gelijken en van minderen tot meerderen.” (50)

Dan verklaart zij de haat-aandoeningen op dezelfde wijze:

“Haat, benedenwaarts ziende, is Verachting en opwaarts ziende, Vrees. Evenzo zal Haat tussen gelijken zich tonen in gebrek aan achting, woede, strijdlustigheid, hevigheid, twistziekheid, jaloezie, onbeschaamdheid enz. - aandoeningen, die de ene mens van de andere mens afstoten, wanneer zij als mededingers tegenover elkander en niet naast elkander staan. Het gemeenschappelijk kenmerk van Haat tussen gelijken zal dus Wederzijdse Belediging zijn. En de drie hoofdkenmerken van de Haat-Aandoening zijn Verachting, Begeerte naar Wederzijdse Belediging en Vrees."

“Liefde wordt in al haar openbaringen gekenmerkt door medegevoel, zelfopoffering en de begeerte om te geven; dit zijn haar hoofdkenmerken, zoals Welwillendheid, Begeerte naar Wederzijdse Hulp en Eerbiediging. Zij versterken Aantrekking, want zij brengen vereniging tot stand, zij zijn van de aard van Liefde zelf. Vandaar dat Liefde uit de Geest is, want medegevoel is het voelen voor een ander, zoals men voor zichzelf zou voelen; zelf-opoffering is de erkenning van de aanspraken van een ander als onze eigen aanspraken; geven is de voorwaarde van geestelijk leven. Aldus behoort Liefde tot de Geest, tot de levenszijde van het heelal.”
“Haat, aan de andere kant, wordt gekenmerkt in al zijn openbaringen door antipathie, zelfverheffing, de begeerte om te nemen; deze zijn zijn hoofdkenmerken, zoals Verachting, Begeerte naar wederzijdse Belediging of Vrees. Hierdoor ontstaat afstoting en zij brengen verwijdering tussen de een en de ander. Vandaar dat Haat tot de stof behoort, de nadruk legt op veelheid en verschillen, in wezen afgescheidenheid is en een uitdrukking van de vormzijde van het heelal.”

lees voor 'kundalini' ook het artikel over dit onderwerp in de verklarende woordenlijst

terug naar het overzicht

terug naar het weblog

^